|
İnsan, sadece insan olmasından
dolayı doğuştan bazı hakları kazanarak dünyaya adımını atmaktadır.
Hak kavramı evrensel bir kavramdır. Kısaca hak; ‘hukuk kurallarının
kişilere tanıdığı yetki’ olarak tanımlanabilir.
İnsan hakları ilk kez 1215 yılında
İngiltere’de tanınmıştır. Resmi olarak 18. yüzyıl sonlarında
Amerikan Haklar Bildirgesi ve 1789 Fransız İnsan ve Vatandaş Hakları
Evrensel Bildirgesi yayımlanmıştır. Birleşmiş Milletlerin
kurulmasıyla insan hakları evrensel hale geldi. İnsan Hakları
Evrensel Beyannamesi yayınlandı. Buna göre; herkesin özgür, onurlu,
hakları bakımından eşit oldukları belirtilmektedir.
İnsan haklarını kısaca; tüm
insanların her açıdan doğuştan eşit ve özgür olması diye tarif etmek
mümkündür. Söz konusu bu özgürlük, başkalarının haklarına saygılı
olmak ve bu hakları çiğnememe zorunluluğu ile dengelenmiştir.
Çeşitli insan hakları bulunmaktadır. Hasta hakları da temel insan
haklarından birisidir.
1) Hizmetten genel olarak
faydalanma:
Adalet ve Hakkaniyet ilkeleri
çerçevesinde sağlık hizmetlerinden faydalanma. Irk, dil, din ve
mezhep, cinsiyet, felsefi inanç,ekonomik ve sosyal durumları dikkate
alınmadan hizmet alma hakkı vardır.
2) Bilgilendirme ve bilgi
isteme:
Her türlü sağlık hizmetinin ve
imkanının neler olduğunu öğrenmeye ve sağlık durumu ile ilgili her
türlü bilgiyi sözlü veya yazılı isteme hakkı vardır.
3) Sağlık kuruluşunu ve
personelini, seçme ve değiştirme:
Sağlık kuruluşunu seçmeye,
değiştirmeye ve seçtiği sağlık tesisinde verilen sağlık
hizmetlerinden faydalanmaya, sağlık hizmeti verecek vermekte olan
tabiplerin ve diğer sağlık çalışanlarının kimliklerini, görev ve
unvanlarını öğrenmeye seçme ve değiştirmeye hakkı vardır.
4) Mahremiyet:
Gizliliğe uygun bir ortamda her
türlü sağlık hizmeti almaya hakları vardır.
5) Reddetme, durdurma ve rıza:
Tedaviyi reddetmeye,
durdurulmasını istemeye, tıbbi müdahalelerde rızasının alınmasına ve
rıza çerçevesinde hizmetten faydalanmaya hakkı vardır.
6) Güvenlik :
Sağlık hizmetini güvenli bir
ortamda almaya,
7) Dini vecibeleri yerine
getirebilme :
Sağlık tesisinin imkanları
ölçüsünde ve idarece alınan tedbirler çerçevesinde, dini
vecibelerini yerine getirmeye hakkı vardır.
8) İnsani değerlere saygı
gösterilmesi, saygınlık görme ve rahatlık:
Saygı, itina ve ihtimam
gösterilerek, güler yüzlü, nazik, şefkatli bir ortamda, her türlü
hijyenik şartlar sağlanmış gürültülü ve rahatsız edici bütün
etkenler giderilmiş bir sağlık hizmeti almaya hakkı vardır.
9) Ziyaret ve refakatçi
bulundurma:
Sağlık tesislerince belirlenen
usül ve esaslar çerçevesinde ziyaretçi kabul etmeye ve mevzuatın ve
sağlık tesisinin imkanları ölçüsünde ve hekimin uygun görmesi
halinde refakatçi bulundurmaya hakkı vardır.
10) Müracaat, şikayet ve dava
hakkı:
Haklarının ihlali halinde, mevzuat
çerçevesinde her türlü başvuru, şikayet ve dava hakkını kullanmaya
hakkı vardır. |
